• Home
  • Nieuws
  • De meest gestelde vragen over hart- en vaataandoeningen en het coronavirus

De meest gestelde vragen over hart- en vaataandoeningen en het coronavirus

Hoe gaan mensen met een hart- en vaataandoening om met het nieuws en de maatregelen omtrent het coronavirus? Uit een peiling onder bijna 1800 patiënten en naasten, gedaan door Harteraad tussen 16 en 18 maart 2020, blijkt dat juist mensen met hart- en vaataandoeningen en hun naasten zich grote zorgen maken.

Heb je met een hart- en vaataandoening een grotere kans om besmet te raken? Of een grotere kans op complicaties als je een hart- en vaatziekte hebt en het virus krijgt? Hoe levensbedreigend is het? En met welke aandoening val je nu precies in de risicogroep? Harteraad heeft honderden vragen binnen gekregen. We hebben de meest gestelde vragen verzameld en laten beantwoorden door een team van experts, waaronder twee medisch specialisten. Deze lijst wordt regelmatig aangevuld en bijgewerkt.

1. Wanneer behoor ik tot de risicogroep?
19-03-2020

Voor het coronavirus houdt het RIVM op dit moment dezelfde risicogroepen aan als voor de jaarlijkse griepprik. Dit zijn onder andere mensen:
• met hartfalen of aandoeningen die kunnen leiden tot hartfalen
• met angina pectoris
• die een hartinfarct hebben doorgemaakt en daarbij het hart beschadigd is geraakt
• met een hartritmestoornis
• die een probleem hebben met de hartkleppen
• met diabetes
• die ouder zijn: bij de griepprik is de leeftijdsgrens 60 jaar, bij het coronavirus is dit 70 jaar

2. Hoeveel meer risico lopen mensen met hart- en vaataandoeningen op besmetting, vergeleken met de rest van de bevolking?
19-03-2020

Mensen met een hart- en vaataandoening lopen niet meer risico op een besmetting. Wel is het zo dat zij tot de kwetsbare groepen behoren en daarmee een grotere kans hebben om door het coronavirus ernstig ziek te worden als ze eenmaal besmet zijn.

3. Hoe gaat het met de triage* in Nederland? Staan mensen met hart- en vaataandoeningen onderaan de lijst? (*triage is het indelen van patiënten op basis van de ernst van de klachten.)
Update 26-03-2020

Triage wordt in verschillende situaties toegepast, o.a. op de spoedeisende hulp en de huisartsenpost om de ernst van de klachten en de  vervolgacties te bepalen. In Nederland worden doorgaans alle patiënten die bij een ziekenhuis binnenkomen zo goed mogelijk geholpen. In tijden van crisis waarin de druk op de zorg extreem hoog is, zoals nu met de corona pandemie, kan het zover komen dat artsen moeten beslissen (triëren) welke patiënten wel en niet in aanmerking komen voor behandeling op de IC. Op dit moment is het in Nederland nog niet zo ver. Er zijn nog genoeg plekken om ernstig zieke mensen, met wat voor onderliggend lijden dan ook, te kunnen verzorgen. Het noodscenario ligt wel klaar voor het geval alle ziekenhuizen en intensive care bedden in Nederland vol liggen, en er nog steeds een groei is van het aantal ernstig zieke coronapatiënten. Dan geldt dat patiënten van wie de overlevingskans door opname op de IC het meest zal toenemen, als eerste worden behandeld.
Er is een voorstadium waarbij er wel voldoende IC-capaciteit is, maar de vraag moet worden beantwoord of het zin heeft om een patiënt een zware behandeling op de IC aan te doen. Dat gebeurt in Nederlandse ziekenhuizen nu al, zonder dat het ‘triage’ wordt genoemd. In samenspraak met de patiënt of de familie wordt besproken om eventueel af te zien van verdere behandeling. Daarbij wordt ingeschat hoe zinvol het is om iemand wekenlang te beademen. Hoe kwetsbaar is iemand? Hoe breekbaar? Hoe lang zal hij nog leven? Over het algemeen geldt dat je van tevoren al een redelijke conditie moet hebben om goed van de IC af te komen. Het is een aanslag om zo lang aan de beademing te liggen. Na twee of drie weken op de IC gaan mensen een lang revalidatietraject in dat wel een half jaar tot een jaar kan duren. Bij de beslissing om wel of niet een IC behandeling aan te gaan is kwaliteit van leven een belangrijk aspect.

4. Hoe komt het dat sommige mensen heel ziek worden en anderen juist niet? Heb je daar zelf ook maar enige invloed op?
19-03-2020

Dat weten we nog niet zo goed. Zeker is dat mensen met hart- of vaataandoeningen bij besmetting wel een grotere kans op complicaties hebben. Als je ziek wordt, vergt dat veel van het hart- en vaatstelsel. En dat is nu net wat bij mensen met hart- of vaataandoeningen kwetsbaar is. Het enige advies dat we kunnen geven, is de conditie zo goed mogelijk op peil te houden. Blijf bewegen, eet gezond, was je handen regelmatig en laat ook je bezoek eerst de handen wassen als ze bij je langskomen.
Lees ook: Wat betekent het nieuwe coronavirus voor mensen met een hart- of vaatziekte?

5. Zijn er zaken die specifiek voor mensen met hart- en vaataandoeningen gelden (die niet voor andere risicogroepen gelden)? Is er iets wat je kunt doen of is het algemene advies van de overheid gewoon goed voor deze groep?
19-03-2020

Mensen met hart- en vaataandoeningen behoren tot de kwetsbare groepen waar het RIVM over spreekt. Er zijn geen specifieke maatregelen, anders dan het RIVM adviseert, om besmetting te voorkomen.

6. Er dreigt een tekort aan medicijnen. Weten jullie al welke medicijnen het betreft?
19-03-2020

Helaas is het tekort aan medicijnen een probleem wat al langer speelt. Bij een (tijdelijk) tekort aan een bepaald middel kijkt de apotheker of er een vervangend middel, met dezelfde werkzame stof, beschikbaar is. Er zijn meerdere oorzaken van een tekort aan medicijnen. Dit kan bijvoorbeeld worden veroorzaakt door een productieprobleem in China of India. Tot nu toe zijn er geen aanwijzingen dat door het coronavirus een tekort is aan medicijnen. Uiteraard is er veel aandacht voor vanuit het ministerie van VWS. Harteraad blijft de ontwikkeling kritisch volgen en kaart de problemen aan bij o.a. het ministerie van VWS, apothekers, Patiëntenfederatie Nederland.
Lees ook: Maatregelen tegen hamsteren medicijnen

7. Is er iets bekend over de invloed van het coronavirus op bepaalde medicijnen, zoals bloedverdunners, statines, ontstekingsremmers?
19-03-2020

Nee, er gaan wel verhalen de ronde dat bepaalde medicijnen een negatieve invloed kunnen hebben. Maar daar is nog geen wetenschappelijk bewijs voor. Het is dus aan te raden je medicijnen te blijven nemen. Stop nooit zelf met het innemen van je medicijnen. Neem bij twijfel of vragen contact op met je behandelend arts.

8. Kan ik mijn bestaande afspraken in het ziekenhuis nakomen? Of kan ik het ziekenhuis beter mijden vanwege mogelijk besmettingsgevaar?
19-03-2020

Het ziekenhuis houdt goed in de gaten of het voor patiënten nog verantwoord is om te komen. Dan zal de afspraak ook vanuit het ziekenhuis uitgesteld worden. Je kunt het ziekenhuis wel om een telefonische afspraak vragen. Het is raadzaam om bezoeken aan bekenden die in het ziekenhuis zijn opgenomen zoveel mogelijk te vermijden. Je kunt hen natuurlijk wel telefonisch een hart onder de riem steken.

9. Als er iemand is overleden aan het coronavirus wordt er steeds gezegd dat er al onderliggend lijden was, maar wat bedoelen ze daarmee? Ik heb hartfalen, maar is dat dan ook onderliggend lijden?
19-03-2020

Met onderliggend lijden wordt bedoeld dat iemand al een andere aandoening of ziekte heeft. Hartfalen is dus inderdaad ook een onderliggend lijden, net als bijvoorbeeld hartklepaandoeningen of angina pectoris (pijn op de borst) of kanker of COPD.

10. Is het verstandig om sociale afspraken af te zeggen, zoals verjaardagen of oppassen op de (klein)kinderen?
19-03-2020

Ja! Het RIVM raadt mensen aan om sociale contacten met de kwetsbare groep te vermijden. Mensen met hart- en vaataandoeningen behoren tot de kwetsbare groep. Het is dus verstandig om sociale afspraken de komende weken af te zeggen.

11. Kan ik veilig naar buiten om bijvoorbeeld te wandelen, te fietsen of te tuinieren of kan ik dan ook besmet raken?
Update 30-03-2020

Ja, je kunt nog wel veilig naar buiten, mits je je aan de adviezen van het RIVM houdt. Dat houdt in dat je niet  in groepen moet gaan wandelen. Ga je met  z’n tweeën (en het is geen huisgenoot), houd dan een afstand van anderhalve meter aan.

12. Kan ik zelf boodschappen doen?
19-03-2020

Ook in de supermarkten worden de adviezen van het RIVM opgevolgd. Als de gepaste afstand van 1,5 meter aangehouden wordt, dan kan dat. Was na het boodschappen doen altijd je handen en vermijd het aanraken van je gezicht. Een alternatief kan zijn om online je boodschappen te doen. Of te vragen of er iemand in de omgeving de boodschappen voor je mee kan brengen. Denk er over na om bijvoorbeeld maar één keer per week boodschappen te doen.

13. Ik ben erg bang om besmet te raken en dood te gaan. Hoe kan ik het beste met deze angst omgaan? Waar kan ik terecht?
19-03-2020

Dat is erg persoonlijk. Er over praten helpt sommigen. Dat kan met bekenden of je kan natuurlijk ook je hart luchten bij de Harteraadlijn via 088-1111661. De medewerkers van de Harteraadlijn kunnen soms wat van de angst wegnemen door je goed te informeren of gewoon een luisterend oor te bieden.

14. Kan/mag mijn partner thuisblijven van het werk omdat ik tot een kwetsbare groep behoor?
19-03-2020

Op dit moment is het advies om zoveel mogelijk thuis te werken.  Als die mogelijkheid er is, dan raden wij aan dit advies ook op te volgen. Voor de werkgever geldt dat, indien thuiswerken niet mogelijk is, een veilige werkomgeving moet worden geboden.

15. Is het verstandig om als hartpatiënt naar je werk te blijven gaan, bijvoorbeeld als je in de zorg werkt?
19-03-2020

De maatregelen in de zorg om te voorkomen dat de zorgverleners besmet raken, zijn streng en veilig, mits ze goed worden opgevolgd. Tot nu toe is er geen reden om aan te nemen dat zorgverleners, die ook hartpatiënt zijn, daarbij een groter risico lopen dan hun andere collega’s. Bij twijfel of discussie met je werkgever, neem contact op met de bedrijfsarts.

16. Andere griepjes zijn toch ook extra gevaarlijk voor kwetsbare groepen. Waarom is er dan nu zoveel te doen over het coronavirus?
19-03-2020

Het klopt dat andere griepvirussen ook gevaarlijk kunnen zijn voor mensen met hart- en vaataandoeningen. Dat is ook de reden waarom deze groep in aanmerking komt voor de reguliere griepprik. Op die manier is er in Nederland groepsimmuniteit verkregen en worden we allemaal minder ziek. Van de ‘gewone’ griepvirussen weten we hoe ze zich gedragen. Het coronavirus is nieuw waardoor nog niemand beschermd is via immuniteit. We weten (nog) niet goed hoe het virus zich gedraagt. Dat betekent dat we extra voorzichtig zijn en aan de hand van de steeds net vergaarde informatie onze maatregelen ook steeds aanpassen. Ook wil de overheid de druk op de zorg zoveel mogelijk spreiden om ervoor te zorgen dat iedereen, die zorg nodig heeft, geholpen kan worden.

17. Behoren mensen met een pacemaker tot de risicogroep voor een corona infectie?
25-03-2020

Nee, bijna alle patiënten met een pacemaker hebben dezelfde levensverwachting vergeleken met iemand zonder pacemaker. Dit ligt anders bij patiënten met een ICD. Een belangrijk deel van deze patiënten hebben structurele hartziekten (bijv. een doorgemaakt hartinfarct) en bij deze groep bestaat waarschijnlijk een licht verhoogde kans op het krijgen van deze infectie. Bovendien heeft deze groep een hogere kans op complicaties.

18. Kunnen de draden (de ‘leads’) van mijn ICD ontstoken raken door het coronavirus?
25-03-2020

Nee; virussen bevinden zich in een cel en dus niet “vrij” in het bloed.

19. Vormt een pacemaker of ICD een belemmering voor beademing op de IC?
25-03-2020

Nee, geen enkele. Soms zijn wat aanpassingen in de instellingen van de pacemaker of ICD noodzakelijk.

20. Wat moet je als hartfalen patiënt in deze tijden beslist niet doen?
25-03-2020

Conform de adviezen van het RIVM afstand houden en al het niet strikt noodzakelijke contacten vermijden. De kans op complicaties tijdens infectie is zeker groter bij deze groep.

21. Hebben mensen met een (erfelijke) hartspierziekte, zoals HCM of DCM, een verhoogd risico bij een corona-infectie?
25-03-2020

Ja; bij deze groep bestaat een verminderde pompfunctie van het hart en zal in het algemeen de kans op complicaties groter zijn vergeleken met individuen met normale pompfunctie.

22. Wat is het advies voor mensen met Brugadasyndroom?
25-03-2020

Bij patiënten met het Brugada syndroom wordt geadviseerd bij koorts altijd paracetamol te gebruiken (500-1000 mg tot 4 maal/dag). Bij koorts hoger dan 38,5 graden Celsius is het verstandig zijn of haar cardioloog te raadplegen. Het Amsterdam UMC geeft daar meer informatie over.

23. Vallen alle mensen met hartritmestoornissen onder de risicogroep? Of wordt er een onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten ritmestoornissen?
Update 31-03-2020

Hier wordt inderdaad onderscheid gemaakt tussen de verschillende soorten ritmestoornissen. Mensen met bijvoorbeeld een ICD vallen wel in de risicogroep; patiënten met atriumfibrilleren en een goede hartfunctie niet, ook mensen met overslagen lopen geen extra gevaar.

24. Ik heb vorig jaar een tweede ablatie gehad. Ik voel me goed en heb geen klachten. Loop ik toch een verhoogd risico?
25-03-2020

Dit hangt in sterke mate af van het type ritmestoornissen. Het hebben ondergaan van een ablatie is zeker niet automatisch geassocieerd met een verhoogd risico.

25. Heeft het coronavirus invloed op een onregelmatige hartslag?
25-03-2020

Bij patiënten met boezemfibrilleren zal de hartfrequentie stijgen tijdens een infectie, net zoals bij mensen zonder ritmestoornissen. Bij patiënten met aanvalsgewijs (paroxysmaal) optredend boezemfibrilleren kan met name koorts een aanval uitlokken.

26. Kan het coronavirus ontstekingen van het hart veroorzaken? (pericarditis, endocarditis, myocarditis)
25-03-2020

In zeer uitzonderlijke gevallen kan het virus zowel ontstekingen van het hartzakje (pericarditis) als van de hartspier zelf (myocarditis) geven. In het algemeen zal deze ontsteking zich beperken tot de luchtwegen.

27. Ik heb een hartstilstand overleefd en gebruik medicatie. Heb ik een verhoogd risico?
25-03-2020

Niet altijd. Een hartstilstand bij een hartinfarct waarbij snelle behandeling plaatsvond is het risico waarschijnlijk niet of minimaal verhoogd. Bij aandoeningen waarbij de functie van het hart ernstig gestoord is licht dit risico hoger zowel voor het krijgen van een infectie als de kans op het optreden van complicaties.

28. Vergroot ROW het risico op het krijgen het coronavirus?
25-03-2020

In het algemeen lopen patiënten met ROW geen hoger risico op het krijgen van COVID-19 dan mensen zonder ROW; ROW is geen aandoening die gepaard gaat met verminderde immuniteit. Wel is het zo dat bloedneuzen waarschijnlijk indirect het risico op het krijgen van COVID-19 iets kunnen vergroten, aangezien bloedneuzen bij ROW in het algemeen plotseling optreden en mensen vaak geen tijd nemen voor goede handen-hygiëne, alvorens de neus met de handen aan te raken. Het advies is dus om eerst de handen goed te wassen en pas daarna de bloedneus te behandelen. Op de website van het RIVM staan de belangrijkste algemene adviezen.

29. Vergroot ROW het risico op een ernstig beloop van het coronavirus?
25-03-2020

De meeste patiënten met ROW verkeren in goede gezondheid en lopen derhalve geen verhoogd risico op een ernstig beloop van het coronavirus. De (bovenste) luchtweginfectie kan wel de ernst en frequentie van bloedneuzen ongunstig beïnvloeden. Patiënten met ernstige bloedarmoede, hartproblemen t.g.v. ROW in de lever, laag zuurstofgehalte in het bloed t.g.v. (grote) onbehandelde vaatafwijkingen in de longen, of pulmonale hypertensie (verhoogde bloeddruk in de longslagader) lopen mogelijk wel een verhoogd risico op een ernstig beloop van het coronavirus.

30. Wat te doen bij verkoudheidsklachten bij ROW?
25-03-2020

Bij verkoudheidsklachten geldt voor iedereen het advies om thuis te blijven, om op die manier mogelijke besmetting van anderen te voorkomen. Er bestaat geen bezwaar tegen gebruik van paracetamol; de zogenoemde NSAID’s (zoals ibuprofen en naproxen) kunnen bij patiënten met ROW een ongunstig effect hebben op de ernst en frequentie van bloedneuzen.

31. Vallen mensen met een aangeboren hartaandoening ook onder de kwetsbare groep patiënten?
23-03-2020

De groep van volwassenen met een aangeboren hartafwijking is over het algemeen te jong om binnen de groep kwetsbare ouderen te vallen, zoals die door de RIVM is gedefinieerd. De RIVM definieert bovendien alle mensen die de griepprik halen als kwetsbaar. Dat vinden wij niet gelden voor mensen met een aangeboren hartafwijking. Als behandelend cardiologen van volwassenen met aangeboren hartafwijkingen in Nederland vinden we het belangrijk om te definiëren wie wij binnen deze patiëntengroep als kwetsbaar beschouwen. Dit kan namelijk gevolgen hebben voor de werkzaamheden die je uitvoert. Ondanks dat het van persoon tot persoon kan verschillen, kunnen we kwetsbare groepen op deze manier beter definiëren en identificeren.

Van kwetsbaarheid is wat ons betreft sprake bij:

  • een bloedsomloop met een enkele hartkamer die het bloed zowel door de longen als door het lichaam pompt (univentriculair hart);
  • een Fontan bloedsomloop (hierbij stroomt het bloed vanuit het lichaam rechtstreeks naar de longen, dus niet door het hart; het zuurstofrijke bloed dat vanuit de longen komt wordt wel door het hart het lichaam ingepompt);
  • een aangeboren hartafwijking die leidt tot een chronisch laag zuurstofgehalte van het bloed;
  • een hoge bloeddruk in de longslagader (pulmonale hypertensie), inclusief het syndroom van Eisenmenger;
  • uitingen van hartfalen, denk daarbij aan routinematig gebruik van plaspillen, het hebben van een vochtbeperking, of het afgelopen jaar een ziekenhuisopname vanwege vocht vasthouden;
  • mensen met een aangeboren hartafwijking die op de wachtlijst staan voor een ingreep aan het hart en/ of longslagader (hetzij door een operatie, hetzij via de bloedvaten / katheterisatie).

Mocht je naar aanleiding van het bovenstaande nog vragen hebben, bel dan je huisarts of bandelend cardioloog voor advies over jouw specifieke situatie.

Beantwoord door NVVC Werkgroep Congenitale Cardiologie

32. Is er iets bekend over de invloed van bloeddrukverlagers op het coronavirus?
30-03-2020

Er gaan verhalen de ronde dat mensen die bepaalde bloeddrukverlagers gebruiken (ACE-remmers en angiotensine-receptorblokkers) meer risico lopen op besmetting met het coronavirus. Zij zouden ook meer problemen krijgen als ze besmet zijn. Hier is geen wetenschappelijk bewijs voor. Wat wel aangetoond is, is dat deze medicijnen beschermend kunnen werken op hart- en vaataandoeningen waarvoor ze dan ook worden voorgeschreven. Stop nooit zelf met het innemen van je medicijnen. Neem bij twijfel of vragen contact op met je behandelend arts. Lees er hier meer over.

33. Hoe gevaarlijk is het coronavirus voor kinderen met een aangeboren hartaandoening?
31-03-2020

Bij kinderen met een aangeboren hartaandoening, en zeker diegene die daarvoor zijn geopereerd, is nog onvoldoende kennis over de gevolgen van een infectie door het coronavirus. Daarom is het advies deze kinderen thuis te houden.

34. Hoe gevaarlijk is het virus voor mensen met een donorhart?
31-03-2020

Mensen met een donorhart lopen een verhoogd risico omdat zij afweer onderdrukkende medicatie gebruiken.

35. Kunnen harttransplantaties nu nog wel doorgaan?
31-03-2020

De meeste geplande ingrepen / operaties (geen spoed) voor hartchirurgie zijn stilgelegd. Voor spoedgevallen wordt altijd een uitzondering gemaakt.

36. Behoor ik na een (recente) geslaagde dotter- en stentbehandeling of bypassoperatie nog steeds tot de risicogroep?
31-03-2020

Na een geslaagde dotter- of stentbehandeling en als er geen sprake is van een verminderde hartfunctie, is het risico niet anders dan van ieder ander. Voor recente bypass operaties is het advies voorzichtig te zijn. Na een recente grote operatie loop je meer risico.

37. Ik ben vijf jaar geleden succesvol geopereerd aan een aorta dissectie (type a). Behoor ik daardoor tot de risicogroep?
31-03-2020

In principe heb je niet direct een verhoogd risico mits de hartfunctie normaal is.

38. Ik heb een buikaneurysma van ruim 4 cm. Loop ik extra risico bij een infectie door het coronavirus?
31-03-2020

Nee, er is geen verhoogd risico.

39. Ik heb de ziekte van Takayasu. Loop ik een groter risico bij een infectie door het coronavirus?
31-03-2020

Nee, tenzij de patiënt afweeronderdrukkende medicatie (zoals prednison) gebruikt. Dan is er wel een groter risico.

40. Kan een mechanische of biologische hartklep beschadigd worden door het coronavirus?
31-03-2020

Nee, dit zal niet beschadigen.

41. Behoren mensen met Microvasculaire Coronaire Dysfunctie tot de risicogroep?
31-03-2020

Als er sprake is van een normale hartfunctie dan behoort deze groep niet tot de risicogroep.

42. Welk effect heeft het coronavirus op patiënten met Pulmonale Arteriële Hypertensie (PAH)?
31-03-2020

Patiënten met ernstige longaandoeningen, zoals PAH en COPD hebben een verhoogd risico. Beademing bij patiënten met het coronavirus gaat vaak moeizaam. Zeker als je een slechtere uitgangspositie hebt zoals patiënten met COPD en PAH.

43. Loop ik als COPD patiënt ook een verhoogd risico?
31-03-2020

Patiënten met ernstige longaandoeningen, zoals PAH en COPD hebben een verhoogd risico. Beademing bij patiënten met het coronavirus gaat vaak moeizaam. Zeker als je een slechtere uitgangspositie hebt zoals patiënten met COPD en PAH.

44. Ik heb een aantal jaar geleden diep veneuze trombose en longembolie gehad. Behoor ik daarmee tot de risicogroep?
31-03-2020

Als de longfunctie volledig is hersteld dan lopen deze patiënten geen extra risico.

45. Ik ben herstellende van massale longembolieën en mijn longen zijn nog niet hersteld.Ben ik hierdoor extra kwetsbaar?
31-03-2020

Ja, deze patiëntengroep is extra kwetsbaar.

46. Ik heb een hoge bloeddruk. Met medicijnen is deze onder controle. Behoor ik nu toch tot de risicogroep?
31-03-2020

Nee, deze patiëntengroep behoort niet tot de risicogroep.

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen

Harteraad zal zolang het coronavirus heerst, wekelijkse updates versturen via de gratis Harteraad nieuwsbrief. Je kunt je hieronder inschrijven voor deze online nieuwsbrief.

Houd mij op de hoogte met de Harteraad nieuwsbrief

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.